Je eigen hechtpatroon kom je uiteraard altijd tegen ten opzichte van je eigen partner en daarmee samenhangend ten opzichte van je eigen kinderen. Kinderen, onze eigen kinderen, roepen een aantal dingen op uit onze eigen kindertijd. Het je kunnen voorstellen hoe je kind is en zich voelt, bepaalt in belangrijke mate hoe je met je kinderen omgaat. Dat geldt voor de negatieve dingen en voor de positieve dingen.

Als je vroeger niet goed hebt leren hechten kun je denken `wat ik niet kan, kan ik ook niet aan mijn kinderen leren'. Dat is wel heel zwartwit. Zelfs moeders die geen verstand van wiskunde hebben, kunnen best hun kinderen een beetje helpen bij het leren rekenen. Ze kunnen hun kinderen ook enthousiasmeren daarin. Dus je kunt je kind best dingen leren zonder dat je daar zelf heel goed in bent.

Je kunt ook denken `ik doe mijn kinderen aan wat mijzelf is aangedaan of wat ik gewild had dat mij werd aangedaan'. Mijn dochters hadden met Sinterklaas op hun verlanglijst staan `geen houten trein'. Daar zie je hoe je je kinderen probeert te geven wat jezelf niet hebt gekregen en wat je zelf heel graag had willen hebben. Het instellen op de ander is dus belangrijk. Je hebt ook dan een zekere vorm van autonomie nodig. Je mag je in dienst stellen van de kinderen, maar niet helemaal wegcijferen. Want dan heeft het kind geen voorbeeld. Dan wordt het niet de kikker en de muis, maar een soort siamese kikker. Dat is geen goed hechtgedrag. Dat is niet het model voor de zelfstandigheid.

In de grootouderrol kun je zelfs nog bijleren, omdat de grootouders als het ware niet meer de druk hebben van de verantwoordelijkheid. Zij hebben wel de bezorgdheid, maar niet alle verantwoordelijkheid voor het kleinkind. Iemand heeft dan meer ruimte om liefde en zorg te geven. Dat zeggen kleinkinderen ook terug. `Opa en oma zijn veel aardiger dan jullie'. Dat wordt vaak door de eigen ouders niet in dank afgenomen. Zij hebben dan bovendien het gevoel `waarom zijn ze voor de kleinkinderen wel zo aardig en beschikbaar en voor mij vroeger als kind niet?'

Het is ook niet zo datje altijd voor dit soort veranderingen een therapeut nodig hebt. Gelukkig zijn er heel veel mogelijkheden om in je leven nog een aantal dingen te veranderen. Daarin spelen de volgende mensen een hele belangrijke rol: je partner, je vrienden, en natuurlijk weer de kinderen. En daarnaast het ouder worden in beide betekenissen, op leeftijd komen en daardoor een aantal dingen leren te relativeren. Want wijsheid komt met de jaren en dat krijg je niet cadeau. Sommige jeugdigen denken dat je dat met turbojaren kunt doen, maar dat is niet waar. Groter groeien gaat van `au'. Maar als je geen fouten maakt, hebt je niets geleerd. Als het nergens in je leven pijn gedaan heeft, dan ben je waarschijnlijk niet veel wijzer geworden. Dat klinkt een beetje cru, maar ik denk wel dat het zo is. Het is goed om je dat te realiseren.

Waarom zijn partners zo relevant bij die veranderingen? Als je partner alleen maar ingaat op jouw patroon en alle jaren op dezelfde manier, dan is er wel iets mis. Want je leert geleidelijk aan, met strijd overigens, je over en weer aanpassen. Dat leren aanpassen wil ook zeggen dat de ander kritiek geeft. Als dat gebeurt, kun je het belangrijk of niet belangrijk vinden, ga je mee of ga je niet mee in die kritiek. Op die manier krijg je een steeds wisselend patroon. Dat mag en is goed. Dat gaat het meest makkelijk bij degenen die flexibel zijn. Maar ook degene die bijvoorbeeld wat afstandelijker is, kan iemand treffen uit een gezin waar men veel hartelijker en warmer met elkaar omgaat. Toen ik heel klein was, woonden bij ons mensen in. Het was een Indische familie waar ik een beetje bang voor was. En waarom was ik daar bang voor? Zij woonden op de tussenverdieping en wij op zolder. Als ik op die tussenverdieping kwam, zei die mevrouw: `Henkje' en dan zat ze meteen aan mijn wang. Ik vond dat eng, want dat had ik nooit gedaan. Die mevrouw bedoelde dat absoluut hartelijk. Het was alleen een ander patroon dan ik gewend was. Pas veel later heb ik dat begrepen. In eerste instantie is zo'n ander patroon wat onwennig, maar als iemand, bijvoorbeeld je partner, met een ander patroon je goed bevalt, dan denk je `dat patroon is nog niet zo gek'. Dat kan met je echtgenoot, partner maar ook heel goed met vrienden of vriendinnen. Met name in de puberteit zie je dat kinderen overnemen wat bij hun leeftijdsgenoten ook het geval is. Dat zie je aan de kleding, maar dat zie je ook in het omgaan met elkaar. Juist omdat het pubers zijn en de dingen nog wat op losse schroeven staan, is de mogelijkheid groot om het anders te doen.

Voor ouders is dat even wennen. Omgekeerd zie je ook dat je eigen patronen niet meer kloppen bij je kinderen. Dat is wel curieus, en dan heb je weer je partner nodig om dat wat te relativeren en wat minder conflicten met de kinderen zelf te krijgen. Het heeft te maken met dat je leert en dat je ziet dat er ook andere patronen mogelijk zijn. Dat kun je pas zien op het moment dat je meer ontwikkeling hebt in de zin van autonomie, je hebt een zeker standpunt nodig. En voor dat standpunt heb je in zekere mate nodig dat je er anders over mag denken. En je mag er pas anders over denken als je een zekere vorm van autonomie over jezelf hebt. Er zijn meer dingen die bepalen waarom je die partner hebt gekozen, behalve dat abstracte begrip hechtpatroon. Je blijft ook bij iemand omdat je hebt `afgesproken' dat je het zo verder doet met alle mogelijkheden daaromheen.

Waar je ook een stuk hechting en groei kunt vinden is eventueel in het beroep. In je beroep kun je al doende een aantal dingen tegenkomen waarvan je denkt: `hé, kun je dat zo doen'. Dat hoef je dan niet af te wijzen, en dat is soms een hele verrassing.