Alle uitingen van attitudes en emoties die het fundamenteel zelfvertrouwen, in het algemeen of op een bepaald terrein, afremmen, noemen we samen weerstand. Want alhoewel iedereen er wel de uiteindelijke voordelen van wil hebben, deinzen de meesten terug voor de inspanningen en risico's die dit op korte termijn opleveren kan. Deze risico's zijn bedreigend omdat ze de illusie van 'alles is OK met mij' in gevaar brengen. De weerstand kan komen uit de meest diverse bronnen, en kan de meest diverse vormen aannemen.

Weerstand van Buiten

De omgeving heeft niet graag dat de anderen veel zelfvertrouwen hebben en zich hiervan bewust zijn. Om verschillende redenen. Allereerst zijn mensen die bewust aan de vervulling van hun eigen behoeften werken storend voor de anderen, omdat ze hen vaak te vlug af zijn. Verder zijn dergelijke mensen moeilijker om te manipuleren, wat geen enkele gezagsdrager, van ouders tot regeringsleiders, graag heeft. En tenslotte zijn dergelijke mensen ook bedreigend voor die anderen, omdat ze hen door het contrast teveel op hun eigen tekorten en braakliggende mogelijkheden wijzen.

Daarom zijn voor een groot fundamenteel zelfvertrouwen allerlei negatieve termen bedacht in de loop der geschiedenis en hebben allerlei mythes het daglicht gezien.

Negatieve termen: arrogantie, dikke nek, hoog van de toren blazen, over het paard getild zijn, naar boven gevallen zijn, meerderwaardigheidscomplex, grootheidswaanzin, roekeloosheid, hoogmoed, kortzichtigheid, onverantwoorde risico's nemen, blind zijn voor de eigen tekortkomingen, 'schoenmaker blijf bij je leest', gebrek aan realisme, utopisme, in de eigen verhaaltjes geloven, gulden middenweg volgen, nooit overdrijven, ...

Mythes: mythes zijn onjuiste redeneringen die, als men er niet te diep op ingaat, een schijn van juistheid hebben. Ze dienen om weerstand te camoufleren achter verstandige en 'juiste' opmerkingen. We hebben al dergelijke mythes aangehaald: wie 'niet te veel' zelfvertrouwen heeft zou meer 'openstaan' voor de kwaliteiten van anderen, voorzichtiger zijn, enz.

De mythe van de elkaar uitsluitende kwaliteiten

Volgens deze redenering is het zo goed als uitgesloten dat men over twee aan elkaar tegengestelde kwaliteiten beschikt. De ene zou de andere als het ware uitsluiten, in die mate dat sommigen zelfs van een natuurlijk, compenserend evenwicht spreken. De natuur zet niet alles op één plank. Statistisch is dit fenomeen zeker reëel: vermits de meeste kwaliteiten zich spontaan ontwikkelen, door toevallige begunstigende omstandigheden bijv. tijdens de opvoeding, ligt het voor de hand dat omstandigheden die de ene kwaliteit bevorderen, wellicht niet de tegengestelde gaan bevorderen. In die zin mag men wel zeggen dat het tegelijkertijd aanwezig zijn van twee tegengestelde kwaliteiten eerder paradoxaal is. Grote kunstenaars zijn meestal slechte zakenlieden, wie zeer zakelijk is is doorgaans weinig romantisch, wie uitblinkt in wiskunde is zwak in poëzie of muziek, wie zeer muzikaal is verwaarloost wellicht sport, wie van veel seks houdt verwaarloost de 'serieuze' kanten van het leven, wie zeer creatief en inventief is heeft wellicht weinig orde en wilskracht, wie zeer mannelijk is is wellicht weinig gevoelig, wie zeer intellectueel is zal wel niet zeer praktisch zijn, enz. Op deze mythe berusten o.m. twee courante toepassingen:

De Theorieën der Temperamenten

Er zijn vele theorieën die de mensen indelen in types en soorten, typologieën genoemd, meestal 3 of 4 types: de oude Griekse indeling (Hippocrates) in cholerici, flegmatici, sanguinici en melancholici, de oude indeling (Empedocles) in water-, lucht-, vuur- en aardetypes, Kretschmers indeling in pycnici, athletici  en leptosomen, en Jungs indeling in primair-secundair, extravert-introvert, enz.  Ook de astrologie werkte een typologie uit met 12 soorten, die wat gecompliceerd worden door het ascendante sterrenbeeld. Al deze indelingen zijn nuttig in het opsporen van de psychische functies van denken, gevoel, sociale instelling, enz., maar zijn gevaarlijk als men gaat veronderstellen dat bij bepaalde types bepaalde karaktertrekken horen (bv. bij vuur hoort voortvarendheid, gebrek aan gevoel voor de anderen en voor de eigen grenzen, uitputten der reserves, gebrek aan realiteitszin). Vooral mensen die bewust groeien kunnen last krijgen van dergelijke vereenvoudigde voorstellingen van de menselijke persoonlijkheid.

De Psychologische Selectiemethodes

Los van het feit dat dergelijke methodes, gebruikt in PMS en bij beroepsselectie, geen rekening houden met het groeivermogen van de mens, vertrekken ze ook van de grote waarschijnlijkheid van samenhorende kwaliteiten van hetzelfde type. Het spijtige hierbij is vooral dat ze hun inzichten baseren op statstische dus wetenschappelijke onderzoekingen, waarbij groei en paradoxale kwaliteiten uiteraard verdwijnen in de massa der middelmatigheid, terwijl ze hun advies vooral verstrekken aan twijfelgevallen, d.w.z. individuen die hoogstwaarschijnlijk van de statistische middelmaat afwijken (anders waren ze geen probleem geworden).