Volgens professor Bas Schreuder gaat de naoorlogse generatie in haar latere leven vrijwel altijd 'iets' doen met het oorlogsverleden van de ouders. Ook de drie geïnterviewden deden dat. 'Zo kunnen ze het geheim alsnog oplossen. Misschien is het een soort therapie voor hen, dat kan ik niet precies zeggen.'

Door de eerder genoemde parentificatie (het zorgen voor de ouders) kan het latere leven van de naoorlogse generatie worden beïnvloed. 'Vaak zien we, bij deze in hun jeugd zo serieuze kinderen, een groot verantwoordelijkheidsgevoel en de neiging te veel op hun schouders te nemen. Verder is bewezen dat deze generatie vaker voor verzorgende beroepen kiest. Dat bleek uit een onderzoek onder joodse oorlogsoverlevenden in Canada.' 'Joden zijn eeuwenlang vervolgd. Als de geschiedenis zich dan herhaalt bij je eigen ouders, is dat dramatisch. Dat verklaart waarom Lisa over een 'groot historisch verdriet' spreekt. Bij deze groep zie je dat ze óf heel erg gaan zoeken naar hun wortels óf zich juist afkeren van het jodendom.'

Eén ding wil Schreuder graag kwijt aan de generatie die de oorlog wél heeft meegemaakt. 'Het is typerend voor de oudere generatie dat ze zich erg schuldig voelt als de kinderen problemen krijgen met hún oorlogsverleden. Maar de ouders hebben er toch niet om gevraagd om vervolgd te worden? Dat moeten mensen die beschadigd uit de oorlog zijn gekomen, zich goed realiseren. Hun schuldgevoel is niet terecht.' 

Meer weten?

• Info. en Coördinatieorgaan Dienst. Oorlogsgetroffenen, Maliebaan 83, 3581 CG Utrecht, tel 030-234 34 36 of www.cogis.nl
• Vereniging Kinderen van Verzetsdeelnemers, Scheprad 5, 6852 BT Huissen,tel 026-325 17 70 of www.verzetskinderen.nl
• Vereniging van de joodse naoorlogse generatie JONAG, Postbus 2097, 2301 CB Leiden,tel 070-360 70 65 of www.jonag.nl