De Republiek Indonesië werd enkele dagen na de Japanse capitulatie door Soekarno geproclameerd. Er ontstond een politiek machtsvacuüm want de republiek werd nog niet erkend. Nederland weigerde bovendien om met Soekarno en de zijnen te onderhandelen en probeerde de vooroorlogse koloniale situatie te herstellen. Door die weigerachtige houding werden de levens van de hele Indische gemeenschap op het spel gezet. Het moreel onder een groot deel van de nog in leven zijnde KNILmilitaren was tot een dieptepunt gedaald. Het was een verscheurde situatie.

Er werd (achteraf ten onrechte) gevreesd voor grote economische rampspoed als de kolonie opgegeven moest worden. 'Indië verloren, rampspoed geboren.' Om dit te voorkomen werden verse legers veteranen uit Nederland aangevoerd. Deze verse troepen waren na de Duitse bezetting snel op de been gebracht met behulp van oorlogsvrijwilligers en dienstplichtigen. Nederland verkeerde in grote opwinding en er werd zelfs een grondwet voor veranderd om gebruik te kunnen maken van dienstplichtigen. De naoorlogse sfeer in Nederland van euforie van de overwinning op de Duitsers was eveneens nog duidelijk aanwezig. Een rustpauze om tot bezinning te komen was niet mogelijk. Ook was er was gebrek aan goede opleidingsmogelijkheden voor de nieuwe Indië-veteranen.

Er werd een blanco volmacht gegeven voor 'gewelddadige tuchtiging' van de autochtone Indonesische bevolking door het Depot Speciale Troepen. De militairen waren er speciaal voor uit Nederland gekomen en konden dus niet lijdzaam toekijken hoe de situatie escaleerde in explosieve spanning. Een uitbarsting van excessief geweld was het gevolg. Deze omstreden en uit de hand gelopen 'politionele acties' hebben een storm van verontwaardiging veroorzaakt bij de Internationale gemeenschap. Mede omdat in 1947 in de maanden vooafgaand aan de 'politionele acties' de Republiek Indonesia reeds door hen was erkend.

Er was vanuit de Internationale gemeenschap belangstelling voor vredige handelscontacten met de republiek. De Veiligheidsraad was dan ook woedend over de Nederlandse handelswijze en er werd gedreigd met het stopzetten van de financiele Marshallhulp aan het door de Tweede Wereldoorlog berooide en ontredderde Nederland. Toen pas bond Nederland in en begon de massale diaspora naar Nederland en de ontworteling van de Indische Gemeenschap. Over deze emotionele periode staan ca 150 foto's op internet: http://members.chello.nl/h.westerhof1/indie.htm.

De beruchte Kapitein Westerling is na de souvereiniteitsoverdracht nog even doorgegaan met zijn eigen oorlogje en later in Nederland vrijgesproken. De veteranen van de 'politionele acties' zijn op individuele verantwoordelijkheid voor excessief geweld aangesproken en waar nodig gestraft.

Het zwijgen van de Indische gemeenschap verdiepte. We moesten paradoxaal genoeg verder met een akelig geheim en toch goede staatsburgers worden. Niemand was gebaat met spreken. Bovendien was de beschikbare informatie erg onvolledig en ieder werd van verraad beschuldigd om het zwijgen gaande te houden. De eerste Indische generatie heeft zich gesloten als een oester. Er wordt nog steeds aan een soort 'window dressing' gedaan. De nakomelingen moeten op de blaren zitten. Niemand wil dat foute karretje trekken.

Maar de inzichten over de waarheid zijn veranderd. Er zijn vele kasten vol publikaties geschreven en na een halve eeuw zijn de historici zover dat de Tweede wereldoorlog en het dekolonisatietrauma in al zijn gevoeligheid is bestudeerd. De geschiedenis literatuur is toegankelijk geworden voor het gewone publiek. De Republiek Indonesië heeft het historisch gelijk aan haar kant gekregen. De Indische gemeenschap kan er evenwel geen kant me op. We hebben een halve eeuw gezwegen en afgewacht. Door de sterke toename van de globalisering en het vliegverkeer is de wereld echter steeds kleiner geworden. Oost en West ontmoeten elkaar weer en staan al bij elkaar op de stoep.

Het verwerken van het oorlogsverleden door de bevolking is in Nederland nog pas moeizaam begonnen. Zoals in elke oorlog zijn er veel dingen geweest die niet gemeten kunnen worden met de normale' criteria van vandaag. Toch is het belangrijk om te weten wat er is gebeurd om verder te kunnen gaan. Het mag niet zomaar worden overgeslagen.

We dachten een machtige trotse handelsnatie te zijn, we hebben onze daden als heldendaden bezongen en vele lintjes uitgereikt. Het klopt gewoonweg niet... De inzichten zijn veranderd. Er zijn in het verleden in ons geboorteland te veel grenzen overschreden en de waarheid blijkt te zijn weggemoffeld.